Son günlerde Pakistan’daki barış müzakerelerinin başarısızlıkla sonuçlanması, İran Savaşı’nın uzamasına neden oldu ve bu durum küresel ekonomiyi derin bir çıkmaza sürüklemeye devam ediyor. Tarafların milyarlarca dolarlık silah harcamaları ve enerji piyasasında yaşanan sıkıntılar, tüm dünyada artan enflasyon, gıda krizleri ve yükselen lojistik maliyetler olarak halkın sırtına yükleniyor. Hürriyet gazetesi yazarı Sefer Levent’in kaleme aldığı “Masadan Kalkmanın Faturasını Ödeyen Kim?” başlıklı yazısında, barışın sağlanamamasının sonuçlarının en çok dar gelirli ve zayıf ekonomilere yükleneceğini gözler önüne seriyor.
SAVAŞIN GÜNLÜK MALİYETİ
Sefer Levent’in yazısında yer alan verilere göre, savaşan tarafların günlük maliyeti 1.5 ila 3 milyar dolar arasında değişiyor. Bu rakam, ABD ile İsrail’in operasyon ve hava savunma harcamalarını, İran’ın askeri giderlerini ve enerji ile altyapı kayıplarını kapsıyor. Kamuya yansıyan bilgilere göre, ABD yalnızca bu savaşta günde 1 milyar dolardan fazla kaynak harcıyor. Reuters, savaşın ilk birkaç haftasında 850’den fazla Tomahawk füzesi kullanıldığını ortaya koydu. Hürmüz Boğazı’nın kapanması ve yoğun gemi trafiği, dünya genelinde günlük 3 ila 6 milyar dolarlık ek maliyet yaratıyor. Eğer boğaz kapanmaya devam ederse, bu rakamın günlük 6 ila 10 milyar dolara çıkması bekleniyor. Bu, artan petrol fiyatları, LNG maliyetleri, tanker ve sigorta yükleri ile gıda ve gübre fiyatlarını içeriyor.
DÜNYA BANKASI’NDAN UYARI
Dünya Bankası Başkanı Ajay Banga, savaşın uzaması durumunda küresel büyümenin 1 puan kadar kayıp yaşayabileceği konusunda uyarıda bulundu. 2024 yılı itibarıyla dünya ekonomisinin büyüklüğü 110.98 trilyon dolar olarak hesaplandığında, 1 puanlık küçülme yılda yaklaşık 1.11 trilyon dolar, günde ise 3 milyar dolarlık kayba denk geliyor. Daha ılımlı bir senaryoda ise 0.3-0.4 puanlık bir küçülmenin bile günde 0.9-1.2 milyar dolarlık kayba yol açacağı öngörülüyor.
PETROL VE DOĞALGAZDAKİ ARTIŞLAR
Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, savaşın küresel petrol piyasasında tarihin en büyük arz şokunu yarattığını açıkladı. Savaş öncesi Hürmüz Boğazı’ndan günlük yaklaşık 20 milyon varil olan ham petrol akışı, neredeyse tamamen durdu. Körfez ülkeleri toplam üretimlerini günde en az 10 milyon varil azaltırken, Brent petrol fiyatı ay içinde yaklaşık 20 dolar artış gösterdi. Dünya genelinde günlük 100 milyon varil petrol tüketildiği düşünülürse, bu durum küresel ekonomide günde yaklaşık 2 milyar dolarlık ek maliyet yaratıyor. Eğer fiyat farkı 30 dolara çıkarsa, bu yük günlük 3 milyar dolara ulaşacak.
TAŞIMACILIK VE GIDA MALİYETLERİ ARTIYOR
Körfez bölgesindeki taşımacılık için savaş riski primlerinin yüzde 1000’e kadar yükseldiği bildiriliyor. Orta Doğu-Çin VLCC navlun fiyatları günlük 423 bin 736 dolara ulaşarak rekor kırdı. Hava kargo maliyetleri de benzer şekilde artış gösteriyor. Bu olumsuz koşullar altında, dünya genelindeki tüketiciler, savaşın sonuçlarını her geçen gün daha fazla hissedecek.
