Yıldızların ölümüne yol açan devasa patlamalar, evrenin kimyasal yapısının oluşumunda önemli rol oynuyor. Ancak bazı yıldızların sıra dışı özelliklerini açıklamak için ortaya atılan hipernova teorisi, yeni bir araştırmayla yeniden tartışmaya açıldı. Bulgular, şimdiye kadar çok daha güçlü patlamalarla ilişkilendirilen yıldızların, sıradan süpernovaların kalıntılarından da oluşabileceğine işaret ediyor.
University College London’dan (UCL) Anmol Aggarwal liderliğindeki araştırma ekibi, evrendeki sıra dışı yıldızların kökenini anlamak amacıyla hipernova teorisini inceledi. Araştırmacıların geliştirdiği matematiksel modeller, süpernova patlamalarında ortaya çıkan maddelerin uzaya eşit biçimde dağılmadığını gösterdi.
Normal süpernovalar, büyük kütleli yıldızların yakıtlarını tüketerek kendi içlerine çökmesiyle meydana geliyor. Hipernovaların ise çok daha büyük ve hızlı dönen yıldızlarda, sıradan süpernovalardan yaklaşık 10 kat daha güçlü patlamalarla oluştuğu düşünülüyordu.
PATLAMALARDAKİ DÜZENSİZLİK TEORİYİ DEĞİŞTİREBİLİR
Ölen yıldızlar, farklı elementlerin bulunduğu katmanlı bir yapıya sahip. Patlama sırasında bu katmanlardaki maddeler uzaya saçılırken elementler her yöne eşit şekilde dağılmayabiliyor. Örneğin oksijen bir yöne, kükürt ise başka bir yöne yayılabiliyor.
Bu asimetrik dağılım, patlama sonrasında oluşan yıldızların sıra dışı kimyasal bileşimler kazanmasına neden olabiliyor. Böylece bazı yıldızların özellikleri, daha önce yalnızca hipernovalarla açıklanırken sıradan süpernovaların kalıntılarıyla da anlaşılabiliyor.
Araştırma ekibinden Ralph Schoenrich, yıldız patlamaları sırasında maddelerin ne ölçüde karıştığının henüz tam olarak bilinmediğini, ancak yeni çalışmaların bu karışımın sınırlı kaldığını ortaya koyduğunu belirtti.
GALAKSİLERİN KİMYASAL EVRİMİ YENİDEN DEĞERLENDİRİLEBİLİR
Samanyolu’ndaki sıra dışı yıldızları inceleyen araştırmacılar, bu gök cisimlerinin oluşumunu açıklamak için her zaman olağanüstü güçlü patlamalara ihtiyaç duyulmayabileceği sonucuna ulaştı. Sıradan süpernovaların asimetrik kalıntıları ve nötron yıldızlarının birleşmesi de söz konusu yıldızların kimyasal özelliklerini açıklayabilecek süreçler arasında gösterildi.
Monthly Notices of the Royal Astronomical Society dergisinde yayımlanan çalışma, yıldızların oluşumu ve galaksilerin kimyasal evrimine ilişkin mevcut modellerin yeniden değerlendirilmesi gerektiğine işaret ediyor. Araştırma, hipernovaların kesinlikle var olmadığını kanıtlamaktan ziyade, bazı yıldızları açıklamak için bu tür aşırı patlamalara duyulan ihtiyacın sorgulanabileceğini ortaya koyuyor.
